Etapy rozwoju mowy dziecka – kiedy dziecko zaczyna mówić?

Rozwój mowy dziecka rozpoczyna się już od pierwszych dni życia. Zanim pojawią się pierwsze słowa, dziecko uczy się reagować na głos, dźwięki i intonację, zaczyna wydawać pierwsze dźwięki, głuży, gaworzy, a następnie stopniowo wykorzystuje mowę do komunikowania swoich potrzeb.

Każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Podane poniżej etapy są orientacyjnymi kamieniami milowymi rozwoju mowy, a nie sztywnymi terminami, które każde dziecko musi osiągnąć dokładnie w tym samym wieku.

Rozwój mowy dziecka – najważniejsze etapy

okres noworodkowy – płacz i krzyk
około 2.–3. miesiąca – głużenie
około 6. miesiąca – gaworzenie
około 1. roku życia – pierwsze słowa
około 18.–24. miesiąca – wypowiedzi dwuwyrazowe
2.–3. rok życia – rozwój zdań i słownika
3.–4. rok życia – coraz dłuższe i bardziej złożone wypowiedzi
4.–5. rok życia – doskonalenie wymowy i pojawianie się trudniejszych głosek
5.–6. rok życia – utrwalanie prawidłowej artykulacji i rozwój wypowiedzi złożonych

Okres noworodkowy – płacz i krzyk

W pierwszych tygodniach życia dziecko komunikuje się przede wszystkim za pomocą płaczu i krzyku. W ten sposób sygnalizuje swoje potrzeby, takie jak głód, dyskomfort, zmęczenie czy potrzebę kontaktu.

Noworodek stopniowo zaczyna reagować na głos opiekuna i dźwięki z otoczenia. Może wyciszać się podczas słuchania głosu rodzica, przerywać płacz lub zmieniać zachowanie pod wpływem dźwięku.

Płacz dziecka nie jest przypadkowy – jego charakter i intonacja mogą zmieniać się w zależności od sytuacji.

2.–3. miesiąc życia – głużenie

W tym okresie dziecko coraz wyraźniej reaguje na głos opiekunów. Może odwracać głowę w kierunku źródła dźwięku i reagować na zmiany intonacji.

Pojawiają się pierwsze charakterystyczne dźwięki określane jako głużenie lub gruchanie, między innymi dźwięki gardłowe i tylnojęzykowe.

Głużenie jest naturalnym etapem rozwoju komunikacji.

Warto pamiętać, że głużenie może pojawiać się również u dzieci z wadą słuchu, dlatego jego obecność sama w sobie nie jest dowodem prawidłowego słyszenia.

Około 6. miesiąca życia – gaworzenie

W drugiej połowie pierwszego roku życia pojawia się gaworzenie. Dziecko zaczyna celowo powtarzać usłyszane lub wcześniej przypadkowo wypowiedziane dźwięki.

Pojawiają się ciągi sylab, takie jak:

ba-ba, da-da, ma-ma, ta-ta

Dziecko coraz bardziej interesuje się głosem drugiej osoby i próbuje naśladować jej sposób komunikowania się.

Gaworzenie ma szczególne znaczenie dla rozwoju mowy, ponieważ wymaga prawidłowego odbierania i przetwarzania bodźców słuchowych.

Brak lub wyraźne ograniczenie gaworzenia powinny być sygnałem do obserwacji rozwoju dziecka i – w razie wątpliwości – konsultacji specjalistycznej.

Około 1. roku życia – pierwsze słowa

W okolicach pierwszych urodzin u części dzieci pojawiają się pierwsze słowa lub wyrazy używane w sposób znaczący.

Dziecko może między innymi:

wskazywać znane osoby i przedmioty,
reagować na swoje imię,
rozumieć proste polecenia,
używać gestów, np. machania „pa-pa”,
naśladować dźwięki i zachowania dorosłych,
wykorzystywać pojedyncze słowa lub uproszczone formy wyrazów do komunikowania swoich potrzeb.

Tempo rozwoju słownika może być bardzo różne. Dlatego ważniejszy od konkretnej liczby słów jest całościowy rozwój komunikacji dziecka – rozumienie mowy, gesty, kontakt z drugą osobą, wskazywanie, naśladowanie i stopniowe pojawianie się nowych form komunikacji.

18.–24. miesiąc życia – wypowiedzi dwuwyrazowe

W tym okresie dziecko zaczyna łączyć dwa, a następnie większą liczbę wyrazów.

Mogą pojawiać się wypowiedzi typu:

mama dajtata autobaba śpi

Początkowo wypowiedzi mogą być uproszczone, a dziecko może pomijać niektóre sylaby lub końcówki wyrazów.

Jednocześnie szybko rozwija się słownik dziecka. Coraz częściej pojawiają się czasowniki, przymiotniki i inne części mowy.

2.–3. rok życia – rozwój zdań i słownika

Po drugim roku życia wypowiedzi dziecka stają się coraz dłuższe i bardziej złożone.

Dziecko:

łączy kilka wyrazów w zdania,
nazywa przedmioty i osoby z najbliższego otoczenia,
zaczyna stosować coraz więcej czasowników i przymiotników,
używa liczby mnogiej,
zadaje pytania,
potrafi powiedzieć, jak ma na imię,
coraz lepiej rozumie bardziej złożone polecenia.

W tym okresie rozwija się również artykulacja. Dziecko powinno stopniowo opanowywać coraz większą liczbę głosek, jednak nie wszystkie głoski pojawiają się jednocześnie.

3.–4. rok życia – rozwój zdań i komunikacji

Dziecko buduje coraz dłuższe wypowiedzi i aktywnie uczestniczy w rozmowie. Zadaje wiele pytań, opowiada o wydarzeniach i potrafi komunikować swoje potrzeby.

Mowa staje się coraz bardziej zrozumiała dla osób spoza najbliższego otoczenia.

W tym okresie może wystąpić tzw. rozwojowa niepłynność mowy. Dziecko może powtarzać wyrazy, sylaby lub całe fragmenty wypowiedzi, szczególnie wtedy, gdy intensywnie rozwija się jego słownik i możliwości budowania zdań.

Jeżeli niepłynności towarzyszy napięcie, blokowanie wypowiedzi, grymasy, tiki lub wyraźny lęk przed mówieniem, warto skonsultować dziecko z logopedą.

A co z głoską R?

Głoska R pojawia się stosunkowo późno w rozwoju artykulacji. Jej brak u młodszego dziecka nie zawsze oznacza problem wymagający natychmiastowej terapii.

4.–5. rok życia – doskonalenie wymowy

W tym okresie dziecko powinno coraz swobodniej posługiwać się językiem i budować rozbudowane wypowiedzi.

Pojawiają się również trudniejsze głoski, w tym głoski szeregu szumiącego:

sz, ż, cz, dż

Mowa dziecka powinna być coraz bardziej zrozumiała dla osób spoza rodziny.

Wymowa nadal może jednak zawierać pewne uproszczenia, dlatego jej ocena powinna uwzględniać wiek dziecka i etap rozwoju artykulacji.

5.–6. rok życia – utrwalanie prawidłowej wymowy

Dziecko potrafi budować dłuższe i bardziej złożone wypowiedzi, opowiadać wydarzenia oraz opisywać ilustracje.

Rozumie bardziej złożone instrukcje i coraz sprawniej posługuje się językiem w różnych sytuacjach.

W tym okresie mowa dziecka powinna być wyraźna i zrozumiała, a większość głosek powinna być już prawidłowo realizowana.

Jeżeli dziecko nadal ma wyraźne trudności z wymową, nieprawidłowo realizuje głoski lub jego mowa jest niezrozumiała, warto skonsultować się z logopedą.

Kiedy warto udać się z dzieckiem do logopedy?

Nie zawsze trzeba czekać do określonego wieku, aby skonsultować rozwój mowy.

Warto zgłosić się do logopedy, jeśli dziecko:

nie reaguje prawidłowo na głos lub dźwięki,
nie gaworzy lub gaworzenie jest wyraźnie ograniczone,
nie używa gestów i nie próbuje komunikować się z otoczeniem,
nie pojawiają się pierwsze słowa,
nie rozwija słownika,
ma trudności z rozumieniem mowy,
mówi bardzo niewyraźnie,
nieprawidłowo wymawia głoski odpowiednie dla swojego wieku,
oddycha przez usta,
często ma otwartą buzię,
chrapie,
wysuwa język między zęby,
jąka się lub mowa jest wyraźnie niepłynna,
wycofuje się z komunikacji lub przestaje używać wcześniej nabytych umiejętności.

Czy rozwój mowy każdego dziecka wygląda tak samo?

Nie. Podane etapy są orientacyjne. Dzieci mogą osiągać poszczególne umiejętności w różnym czasie.

Jednocześnie znaczne opóźnienie lub zatrzymanie rozwoju mowy nie powinno być automatycznie tłumaczone indywidualnym tempem rozwoju.

Jeżeli rodzic ma wątpliwości, konsultacja logopedyczna może pomóc ocenić, czy rozwój dziecka przebiega prawidłowo i czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.

Konsultacja logopedyczna w Katowicach

Jeżeli niepokoi Cię rozwój mowy Twojego dziecka, zapraszamy na konsultację logopedyczną w Gabinecie Logopedycznym Drzewo Mowy w Katowicach.

Podczas konsultacji oceniany jest rozwój komunikacji, mowy i artykulacji dziecka, a rodzic otrzymuje informacje dotyczące dalszego postępowania.

Masz wątpliwości, czy rozwój mowy Twojego dziecka przebiega prawidłowo? Warto to sprawdzić.

Kiedy do logopedy?

https://drzewomowy.pl/kiedy-do-logopedy-

Etapy rozwoju mowy.Czy Twoje dziecko rozwija się prawidłowo?